การกำหนดสัญญาอนุญาตให้ใช้ข้อมูล

14 พฤษภาคม 2569    

มาตรฐานรัฐบาลดิจิทัลว่าด้วยกรอบธรรมาภิบาลข้อมูลภาครัฐ ได้อธิบาย สัญญาอนุญาตให้ใช้ข้อมูล เป็นข้อ ตกลงแนวทางการใช้ข้อมูลระหว่างหน่วยงานผู้เป็นเจ้าของ ข้อมูลและผู้ใช้ข้อมูล เพื่อลดระยะเวลาในการจัดทำ บันทึกข้อตกลงของภาครัฐ (MOU) และอำนวยความสะดวก ในการเปิดเผย/แบ่งปันข้อมูลได้สะดวกมากขึ้น โดยสัญญาอนุญาต เป็นรายการคำอธิบายข้อมูลส่วนหลัก (Mandatory Metadata) สำหรับชุดข้อมูลภาครัฐ ในรายการที่ 14

สัญญาอนุญาตให้ใช้ข้อมูลสามารถแบ่งได้เป็น 6 ประเภท (G0 – G5) ดังนี้

สัญญาอนุญาตให้ใช้ข้อมูล คำอธิบายสัญญาของสัญญาอนุญาตให้ใช้ข้อมูล ข้อเสนอแนะ
G0
Open Data Common		 อนุญาตให้ผู้อื่นสามารถนำลงงานไปใช้ ทำซ้ำ แจกจ่าย หรือดัดแปลงลงงานนั้นได้ โดยไม่มีข้อจำกัด ควรใช้กับหมวดหมู่ข้อมูลสาธารณะ และไม่มีเงื่อนไขใดในการเข้าถึงข้อมูล
G1
Creative Commons Attribution		 อนุญาตให้ผู้อื่นสามารถนำลงงานไปใช้ ทำซ้ำ แจกจ่าย หรือดัดแปลงลงงานนั้นได้ แต่ต้องให้เครดิตที่มาของผลงาน ควรใช้กับหมวดหมู่ข้อมูลสาธารณะ
G2
Creative Commons Attribution-NonCommercial		 อนุญาตให้ผู้อื่นสามารถนำลงงานไปใช้ ทำซ้ำ แจกจ่าย หรือดัดแปลงลงงานนั้นได้ แต่ต้องให้เครดิตที่มาของผลงาน และต้องไม่นำไปใช้เพื่อการค้า ควรใช้กับหมวดหมู่ข้อมูลสาธารณะ และมีระดับชั้นข้อมูลใช้ภายในเป็นต้นไป
G3.1
Creative Commons Attribution-ShareAlike		 อนุญาตให้ผู้อื่นสามารถนำลงงานไปใช้ ทำซ้ำ แจกจ่าย หรือดัดแปลงลงงานนั้นได้ แต่ต้องให้เครดิตที่มาของผลงาน และจะต้องกำกับด้วยด้วยสัญญาอนุญาตเงื่อนไขเดียวกันกับต้นฉบับ ควรใช้กับหมวดหมู่ข้อมูลสาธารณะ และมีระดับชั้นข้อมูลใช้ภายในเป็นต้นไป
G3.2
Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike		 อนุญาตให้ผู้อื่นสามารถนำลงงานไปใช้ ทำซ้ำ แจกจ่าย หรือดัดแปลงลงงานนั้นได้ เเต่ต้องไม่ใช่เพื่อการค้า และจะต้องกำกับด้วยด้วยสัญญาอนุญาตเงื่อนไขเดียวกันกับต้นฉบับ ควรใช้กับหมวดหมู่ข้อมูลสาธารณะ และมีระดับชั้นข้อมูลใช้ภายในเป็นต้นไป
G4.1
Creative Commons Attribution-NoDerivs		 อนุญาตให้ผู้อื่นสามารถนำลงงานไปทำซ้ำ แจกจ่าย โดยห้ามแก้ไขดัดแปลงลงงานนั้น แต่ต้องให้เครดิตที่มาของผลงาน ควรใช้กับชุดข้อมูลที่มีเงื่อนไขในการใช้งานข้อมูล และมีระดับชั้นข้อมูลใช้ภายในเป็นต้นไป
G4.2
Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs		 อนุญาตให้ผู้อื่นสามารถนำลงงานไปทำซ้ำ แจกจ่าย โดยห้ามแก้ไขดัดแปลงลงงานนั้น แต่ต้องให้เครดิตที่มาของผลงาน และต้องไม่นำไปใช้เพื่อการค้า ควรใช้กับชุดข้อมูลที่มีเงื่อนไขในการใช้งานข้อมูล และมีระดับชั้นข้อมูลใช้ภายในเป็นต้นไป
G5
Others License		 สัญญาอนุญาตให้ใช้ข้อมูลอื่น ๆ โดยเงื่อนไขเป็นไปตามที่เข้าของข้อมูลกำหนด และผู้ใช้ข้อมูลสามารถข้อใช้ข้อมูลได้เป็นรายกรณี ควรใช้กับชุดข้อมูลที่มีเงื่อนไขในการใช้งานข้อมูล และมีระดับชั้นข้อมูลเป็นชั้นลับ

ที่มา: มรด. 3-1 : 2565 มาตรฐานรัฐบาลดิจิทัล ว่าด้วยแนวทางการจัดทำบัญชีข้อมูลภาครัฐ เวอร์ชัน 1.0

3 คำถามที่เจ้าของข้อมูลต้องพิจารณาเพื่อกำหนดสัญญาอนุญาตฯ

  • ยินยอมให้ผู้อื่นสามารถนำผลงานไปดัดแปลงได้ ใช่หรือไม่?
  • ยินยอมให้ผู้อื่นสามารถนำผลงานไปใช้ในทางการค้าได้ ใช่หรือไม่?
  • ต้องอ้างอิงแหล่งข้อมูลหรือให้เครดิตเจ้าของข้อมูล ใช่หรือไม่?
รายการสัญญาอนุญาตให้ใช้ข้อมูล ยินยอมให้ผู้อื่นสามารถนำผลงานไปดัดแปลงได้ ใช่หรือไม่? ยินยอมให้ผู้อื่นสามารถนำผลงานไปใช้ในทางการค้าได้ ใช่หรือไม่? ต้องอ้างอิงแหล่งข้อมูลหรือให้เครดิตเจ้าของข้อมูล ใช่หรือไม่?
G0
Open Data Common		 ใช่ ใช่ ไม่ยินยอม
G1
CC Attribution		 ใช่ ใช่ ใช่
G2
CC Attribution-NonCommercial		 ใช่ ไม่ ใช่
G3.1
CC Attribution-ShareAlike		 ใช่ โดยต้องกำกับด้วยสัญญาอนุญาตเงื่อนไขเดียวกันกับต้นฉบับ ใช่ ใช่
G3.2
CC Attribution-NonCommercial-ShareAlike		 ใช่ โดยต้องกำกับด้วยสัญญาอนุญาตเงื่อนไขเดียวกันกับต้นฉบับ ไม่ ใช่
G4.1
CC Attribution-NoDerivs		 ไม่ ใช่ ใช่
G4.2
CC Attribution-NonCommercial-NoDerivs		 ไม่ ไม่ ใช่
G5
Others License		 ข้อตกลงและเงื่อนไขเป็นไปตามที่เจ้าของข้อมูลกำหนด ข้อตกลงและเงื่อนไขเป็นไปตามที่เจ้าของข้อมูลกำหนด ข้อตกลงและเงื่อนไขเป็นไปตามที่เจ้าของข้อมูลกำหนด

ตารางแสดงหลักเกณฑ์การพิจารณาสัญญาอนุญาตให้ใช้ข้อมูล
ที่มา: มสพร. 1-2566 มาตรฐานสำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน) ว่าด้วยแนวทางการจัดทำบัญชีข้อมูลภาครัฐ เวอร์ชัน 2.0

อย่างไรก็ดี ในการจัดทำคำอธิบายข้อมูลส่วนหลัก (Mandatory Metadata) และคำอธิบายข้อมูลส่วนที่เป็นทาง เลือก (Optional Metadata) มีความเกี่ยวข้องกันในส่วนของ

  1. รายการหมวดหมู่ข้อมูลภาครัฐ เพื่อให้ทราบว่าชุดข้อมูลเป็นไปในหมวดหมู่ประเภทใด
  2. รายการสัญญาอนุญาตให้ใช้ข้อมูล เพื่อให้ผู้ใช้งานทราบว่าเงื่อนไขในการใช้งานชุดข้อมูล
  3. ระดับชั้นข้อมูล เพื่อพิจารณาความอ่อนไหวและผลกระทบจากการเปิดเผย/แบ่งปันข้อมูลโดยไม่ได้รับอนุญาต
  4. เงื่อนไขการเข้าถึงข้อมูล เพื่ออำนวยกิจการเข้าถึงข้อมูลที่มีความอ่อนไหว และรักษาความปลอดภัยของข้อมูล

ทั้งนี้ ทุกชุดข้อมูลต้องมีจัดหมวดหมู่ และควรมีการจัดชั้นระดับชั้นข้อมูล (หลักเกณฑ์การจัดระดับชั้นและการ แบ่งปันข้อมูลภาครัฐ) ซึ่งส่งผลต่อการเลือกสัญญาอนุญาตให้ใช้ข้อมูล และการกำหนดเงื่อนไขในการเข้าถึง ข้อมูล

อ้างอิง:

  • สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน), มรด. 3-1 : 2565 มาตรฐานรัฐบาลดิจิทัล ว่าด้วยแนวทางการจัดทำบัญชีข้อมูลภาครัฐ เวอร์ชัน 10
  • สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน), มสพร. 1-2566 มาตรฐานสำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน) ว่าด้วยแนวทางการจัดทำบัญชีข้อมูลภาครัฐ เวอร์ชัน 2.0